زبانی که هر ملل، قوم و مردمانش به آن لب به سخن می گشایند وبا رساندن پیام ارتباطات اجتماعی را ایجاد می کنند، خود هویت است و از این جهت افراد جامعه با ارج نهادن به ادبیات آن که یک فرهنگ محسوب می شود، همواره از آن در کنار دیگر زبان ها که جزو شناسنامه تاریخی است نه از لحاظ قومیت بلکه به عنوان ساختار اجتماعی که نباید تحت الشعاع سایر زبان ها واقع شود، حفظ و حراست نمایند.
البته هر کشوری در سطح ملی برای خود یک زبان شناخنه شده ای انتخاب کرده و در محدوده حوزه های داخل مرزی اش به صورت بومی وخرد شده به زبان های دیگری هم صحبت می کنند وتکلم می نمایند، آن هم نه یکی دو قرن بلکه در طول تاریخ، نسل به نسل ثبات و اصل زبانی خودرا حفظ نموده اند.به عنوان مثال در ایران، زبان رسمی فارسی است و در سایر استان های آن آذری ،لری، کردی، بلوچی، عربی، گیلکی و…. نوع دیگری از زبان را که چهره در تاریخ دارد، تشکیل می دهد. در عین حال، هیچ یک از آنها از برتریت خاصی برخوردار نیستند ونمی شود گفت: ترکی بر لری و کردی بر ترکی و… امتیاز ویژه ای دارد.
ویژگی و وجه تمایز و شاخصه یک جامعه و مردمان آن که همواره مقبول علمی بود و در محک جوامع بشری به حساب می آید، فرهنگ اصیل چامعه در شان و منزلت انسانیت می باشد.
در مکاتب آسمانی پیامبر ( ص ) نیز پروردگار متعالفرموده: هیچ قومی بر قومی و هیچ نژادی بر نژاد دیگر برتریت ندارد، مگر در تقوی. پس نوع زبان زینت انسانها نیست و به اصطلاح امروزی نمی تواند، الگو یا برای سنجش درجات اصالت گری انسان ها باشد.اما هیچ فردی ، دانشمندی ، عالمی و صاحب نظری به عنوان خواص و یا خارج از اینهادر سطح عوام بنا به ادله و دلایل فوق الذکر ، ولو در گذری از زمان زبانی را به اقل شایستگی به حقارت بنگرد . اینها به استناد و گواه تاریخ مختص محدوده ای ازمناطق طی نسل ها تابه امروز موجودیت یا فته و عینا ً به نسلهای آتی هم انتقال داده می شود .
زبان اصیل آذری ، رهآورد ترکانی است که با مهاجرت به ایران و نفوذدر مناطق مختلف ، در سطح وسیعی روز به روز گسترش یافته اند و از زمان انقراض ساسانیان تحت عنوان قبایل ترکماندگاری یافته اند و در طول تاریخ درسده ها وقرنها مردان و زنان شجاعی با نام ترک پرورش داده اند و افتخارات عظیمی را ازآن خود کرده اند، که امید است با افزایشعلایقنسل جدیدو شکوفایی استعدادهای انسانی ، زبان آذری جایگاه واقعی خویش را در دانشگاه ها و موسسات عالی پیدا کند و منابع علمی  قابل دسترسی و عرضه در مراکز علمی و تحقیقی به دست آید تا در قرن های آتی ماندگار شود و تقویت گردد.

احد داننده